Pierwszy raz nazwa określająca plemię kaszubskie wystapiła 19 marca 1238 roku w
            dokumencie wystawionym przez papieża Grzegorza IX w tytule książąt
            zachodniopomorskich dux Slavorum et Cassubia. W celu upamiętnienia tej daty od
            kilku lat na Pomorzu obchodzony jest Dzień Jedności Kaszubów. Barnim III
            (1320-1368) używał tytułu dux Cassuborum ("książę Kaszubów"). W tym czasie
            książęta gdańscy nadawali sobie tytuł dux Pomeraniae.Wśród naukowców popularny też

             jest pogląd, o czy pisze prof. Józef
            Borzyszkowski - historyk z Uniwersytetu Gdańskiego, współzałożyciel
            i działacz w Zrzeszeniu Kaszubsko Pomorskim, iż Kaszuby to nazwa
            „uformowana przez Słowian w okresie wędrówek ludów” już w V-VII
            wieku. Tak bowiem określano plemiona słowiańskie „z południowych
            brzegów Bałtyku”. Nazwa ta znana była również dużo wcześniej na Rusi
            i w Rzymie, zanim pojawiła się w źródłowych zapisach z XIII. Dzieje obecnego obszaru

            Kaszub wiążą się z dynastią książąt Pomorza
            Gdańskiego zwanych „dynastią kaszubską”, zapoczątkowaną na przełomie
            X i XI wieku. Założyciel tej dynastii przyjął najprawdopodobniej
            chrzest w Gdańsku w 997 roku z rąk praskiego biskupa Wojciecha.
            Gdańsk był bardzo ważnym ośrodkiem dla Pomorza i Kaszubów. Wiadomo,
            że na Pomorzu od XII wieku było kilka kaszubskich (pomorskich)
            księstw, które jednak nigdy nie zostały zjednoczone w jeden organizm
            państwowy. Najbardziej znanym władcą był Świętopełk II zwany wielkim - pierwszy
            dostrzegł zagrożenie ze strony Krzyżaków. Syn jego - Mściwoj II nie
            miał uprawnień do sukcesji. W 1282 roku (na mocy układu w Kępnie)
            swoim spadkobiercą uczynił księcia wielkopolskiego Przemysława II.
            Ten art. Pozwolił w 13 lat po śmierci Mściwoja II koronować się
            właśnie Przemysławowi II na rex Poloniae et dux Pomeranorum. On też
            zapoczątkował scalanie rozbitych ziem polskich.
            Losy Kaszub związane są ściśle z dziejami państwa polskiego w
            okresie wojen polsko - krzyżackich i najazdów szwedzkich. Po 1466
            roku - klęsce krzyżackiej na Pomorzu, ziemie te wracają do Polski i
            trwają przy Koronie aż do 1772 roku, do pierwszego rozbioru. W
            okresie zaborów Kaszubi chcieli trwać przy polskości.
            Kaszubi w XX wieku nawiązywali do rozbudowanej już wcześniej
            świadomości historycznej, kulturowej i językowej. Idee Floriana
            Ceynowy (zapoczątkowane w czasie Wiosny Ludów) podjęli u progu
            naszego stulecia Młodokaszubi i pismo „Zrzesz Kaszebsko”. W 1920
            roku znaczna część Kaszub znalazła
            się w granicach niepodległej Polski.
            Niestety, Polacy z głębi kraju do Kaszubów odnosili się nieufnie i z
            rezerwą, zarzucali im seperatyzm, a język kaszubski uznawali li
            tylko za dialekt - często niemiecki.
            Ostatnia fala germanizacji ziemi kaszubskiej przypada na okres
            okupacji hitlerowskiej. Zbiorowe mogiły i niezliczone groby w
            Piaśnicy, ale również w Kaliskach, Borkowie, Kartuzach, Szymbarku to
            miejsca świadczące o odwadze Kaszubów. Dopiero po 1945 roku Kaszuby
            wróciły do Polski, ale w czasach stalinowskich również mieszkańców
            tej ziemi skazywano na łagry i wywózki. Od 1956 roku na tych ziemiach istnieje          

            Zrzeszenie Kaszubskie, które
            w latach 60. rozszerzyło program i nazwę na Zrzeszenie Kaszubsko -
            Pomorskie. 
oprac. Tomasz Zając